ميرزا حسن حسينى فسايى
1327
فارسنامه ناصرى ( فارسى )
حيدرى : نه فرسخ ميانه جنوب و مشرق « تنگستان » است . خورشهاب : ده فرسخ جنوبى « تنگستان » است . خيارى : چهار فرسخ ميانه جنوب و مشرق « تنگستان » است . درازى : هفت فرسخ ميانه شمال و مشرق « تنگستان » است . دل باز « 1 » : دو فرسخ و نيم جنوبى « تنگستان » است . سماعيل احمدى : پنج فرسخ كمتر ميانه جنوب و مشرق « تنگستان » است . شوركى « 2 » : سه فرسخ ميانه جنوب و مشرق « تنگستان » است . عامرى : نه فرسخ و نيم جنوبى « تنگستان » است . عاموئى : هشت فرسخ جنوبى « تنگستان » است . على چنگى : يك فرسخ و نيم شمالى « تنگستان » است . قباگلكى : دو فرسخ بيشتر مشرق « تنگستان » است . گاوى « 3 » : هشت فرسخ [ و ] نيم جنوبى « تنگستان » است . گاوينك : دو فرسخ جنوبى « تنگستان » است . گلكى : دو فرسخ و نيم مشرقى « تنگستان » است . كلل : هفت فرسخ كمتر ميانه جنوب و مشرق « تنگستان » است . گورك : فرسخى شمالى « تنگستان » است . ميان خره : هشت فرسخ و نيم ، ميانه جنوب و مشرق « تنگستان » است . ناحيه حياط « 4 » داود دشتستان : شمالى بندر بوشهر ، درازى آن ناحيه از « مال محمود » تا « جزيره » 5 فرسخ ، پهناى آن از قريه « رود شور » تا « پوزهگاه » فرسخى بيشتر ، محدود است از جانب جنوب و مشرق به ناحيه شبانكارهء دشتستان و از شمال به ناحيه گناوه و از سمت مغرب به درياى فارس . محصول آن ، گندم و جو ديمى و نخلستان است . قصبه اين ناحيه « بندر ريگ » است كه پيش از آبادى بندر بوشهر تاجرنشين درياى فارس بود كه كشتيهاى بزرگ پر از مال التجاره هندوستان را در جزيره خارك كه نزديك به 5 فرسخ ميانه جنوب و مشرق بندر ريگ است خالى نموده ، بتدريج با كشتيهاى كوچك وارد بندر ريگ مىنمودند و اكنون از رونق تجارتى افتاده است ، نزديك به 200 درب خانه دارد ، 43 فرسخ از شيراز و 10 فرسخ بيشتر از بوشهر از راه صحرا دور افتاده است . ضابط و كلانتر اين ناحيه خان على خان حياط داودى است كه شرح حال او در عنوان ناحيه گناوهء دشتستان بيايد و توابع بندر ريگ بر اين وجه است « 5 » : ارش : فرسخى شمالى « بندر ريگ » است . بندر ريگ : همان قصبه حياط داود است .
--> ( 1 ) . ( دلوار ) ، كتاب جغرافيا و اسامى دهات كشور ، ج 2 ، ص 298 . ( 2 ) . ( شوركى ) ، كتاب جغرافيا و اسامى دهات كشور ، ج 2 ، ص 298 . ( 3 ) . ( گاهى ) ، كتاب جغرافيا و اسامى دهات كشور ، ج 2 ، ص 298 . ( 4 ) . در بعضى متون : ( حيات داود ) ، ر ك : كتاب جغرافيا و اسامى دهات كشور ، ج 2 ، ص 347 . ( 5 ) . ( از 41 ده و 2 جزيره ) . كتاب جغرافيا و اسامى دهات كشور ، ج 2 ، ص 347 .